پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی تفکر وکودک 2383-0700 11 2 2021 02 19 The Critical Thinking Skills, Dispositions and Teaching Methods in Curricula مهارت‌ها، گرایش‌ها و روش‌های تدریس تفکر انتقادی در برنامه‌های درسی 5834 10.30465/fabak.2021.5834 FA پریچهر جبلی آده دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. محمد نوریان دانشیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 000000016426322X سودابه عضدالملکی استادیار گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2020 12 04 Abstract <br />The aim of this study was to investigate skills, dispositions and teaching methods of critical thinking based on the results of related researches. The research approach is qualitative and its method is research synthesis in which related researches are systematically selected, content analyzed and categorized. The study subject has been articles on critical thinking in English since 2014. Out of 120 articles obtained by a purposive sampling, based on data saturation, 31 studies on critical thinking teaching were screened and selected.  After analyzing the data by qualitative content analysis, all the skills and dispositions of critical thinking are arranged according to a new division. Thus, skills are divided into six main categories: recognition, information gathering, analysis, contemplation, presentation, assessment and self-criticism, and dispositions are divided into eight categories: rationality, creativity, flexibility, transparency, organization, self-reliance, exploration and interaction. Then, the teaching methods for reinforcement of critical Thinking’s skills and dispositions has been examined. The research results show that simulation, cooperative, playgroup, group work, six thinking hats, role-play, problem-based, discovery, project-based, Inquiry-based, brainstorming and concept mapping teaching methods have made a significant contribution in most researches on development of skills and dispositions of critical thinking پژوهش حاضر با هدف بررسی مهارت‌ها، گرایش‌ها و روش‌های تدریس تفکر انتقادی در برنامۀ درسی بر پایۀ نتایج تحقیقات مرتبط انجام شده است. رویکرد پژوهش از نوع کیفی و روش آن سنتز پژوهی است که در آن پژوهش‌های مرتبط به صورت نظام‌مند انتخاب، واکاوی محتوایی و دسته بندی شده‌اند. جامعۀ مورد مطالعه مقالات مربوط به تفکر انتقادی به زبان انگلیسی از سال 2014 تاکنون بوده است. از 120 مقالۀ به دست آمده به روش هدفمند، بر اساس اشباع داده‌ای 31 تحقیق دربارۀ آموزش تفکر انتقادی، غربالگری و انتخاب شده‌اند. پس از تحلیل داده‌ها به روش تحلیل محتوای کیفی، کلیۀ  مهارت‌ها و گرایش‌های تفکر انتقادی بر اساس تقسیم‌بندی جدیدی مرتب گردیده‌اند. بدین ترتیب مهارت‌ها به شش دستۀ اصلی تشخیص، گردآوری اطلاعات، واکاوی، تعمق، ارائه، سنجش و خود انتقادی و گرایش‌ها به هشت طبقۀ خردورزی، آفرینندگی، انعطاف‌پذیری، شفافیت، سازمان‌دهی، خوداتکایی، کاوشگری و تعامل تقسیم شده‌اند. سپس روش‌های تدریس تقویت مهارت‌ها و گرایش‌های تفکر انتقادی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان داده که روش‌های تدریس شبیه‌سازی، مشارکتی، بازی گروهی، کارگروهی، شش کلاه تفکر، ایفای نقش، مسئله محور، اکتشافی، پروژه محور، پژوهش محور، بارش فکری و نقشۀ مفهومی در اغلب پژوهش‌ها بر رشد مهارت‌ها و گرایش‌های تفکر انتقادی سهم قابل توجهی داشته‌اند.