آیا فلسفه برای کودکان به نسبی‌گرایی می‌انجامد؟

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

پژوهشگر گروه فلسفه و فکرپروری برای کودکان و نوجوانان (فبک)، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

در این مقاله در ابتدا رویکردهای نسبی‏گرایی، شکاکیت، و جزم‏گرایی با استفاده از تمثیل «فیل در تاریکی» تبیین شده و سپس رویکرد چهارمی با عنوان «واقع‏گرایی حداقلی» مطرح شده است. مؤلف بر این عقیده است که نیچه علی‌رغم رد حقیقت در آثار ابتدایی خود، نهایتاً در شش اثر پایانی خود به «واقع‏گرایی حداقلی» رسید. در ادامه سعی شده است این رویکرد، ضمن دو مبحث «تاریخ جهان حقیقی» و «منظرگرایی»، با استفاده از آثار نیچه بیشتر تبیین شود. نتیجه آن‌که منظرگرایی نه‌تنها برابر با نسبی‏گرایی نیست، بلکه از اجزای اصلی رویکرد چهارم است که علی‌رغم پذیرش نظرگاه‌های مختلف در شناخت حقیقت و لزوم و ناگزیری از آن‌ها و بنابراین ضرورت تشکیل حلقۀ کندوکاو برای شناخت حقیقت، آن را معادل انکار حقیقت و مساوی نسبی‏گرایی نمی‏داند. در پایان، ضمن اطلاق مباحث مطرح شده بر موضوع فلسفه برای کودکان، نتیجه گرفته شده که حلقۀ کندوکاو نه‌تنها به نسبی‏گرایی نمی‌انجامد بلکه، با اعتقاد به نسبی‏گرایی، اصولاً حلقۀ کندوکاوی شکل نمی‏گیرد و اصل شکل‌گرفتن حلقۀ کندوکاو اولاً به معنای باور به وجود حقیقت و ثانیاً وجود و لزوم نظرگاه‌های مختلف در شناخت حقیقت است و این مورد اخیر لزوماً معادل نسبی‌گرایی نیست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Does Philosophy for Children Lead to Relativism?

نویسنده [English]

  • Roohollah Karimi
چکیده [English]

The present study primarily exemplifies the approaches of relativism, skepticism, and dogmatism by the “elephant in darkness” allegory and then proceeds to introduce another approach called minimal realism. Although, Nietzsche denies truth in his early works, he agrees upon minimal realism in his last six books. Thus, this study attempts to explain his attitude in the light of the history of true world and perspectivism. Eventually, perspectivism not only is not equal to relativism, but is one of the major components of minimal realism. Despite the fact that minimal realism presumes different viewpoints in acknowledging the truth and hence, the necessity of believing in community of inquiry for understanding the truth, it is not equal to denial of truth and relativism. Finally, applying the proposed ideas to the philosophy for children, the study concludes that community of inquiry doesn`t lead to relativism and relativism itself can hinder the formation of community of inquiry.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dogmatism
  • Minimal Realism
  • Nietzsche
  • perspectivism
  • philosophy for children
  • Relativism
  • skepticism
جلال‏الدین محمد بن محمد بلخی (1375). مثنوی معنوی، بر‌اساس نسخة قونیه، به تصحیح و پیشگفتار عبدالکریم سروش، تهران: علمی و فرهنگی.

موزر، پال (1382). «واقع‏گرایی، عینیت، شک‏گرایی»، ترجمۀ مرتضی فتحی‏زاده، مجلۀ ذهن، ش 14.

نیچه، فردریش (1381). غروب بت‏ها، ترجمۀ داریوش آشوری، تهران: آگه.

نیچه، فردریش (1380). تبارشناسی اخلاق، ترجمۀ داریوش آشوری، تهران: آگه.

 

Clark, Maudemarie (1990). Nietzsche on Truth and Philosophy, Cambridge: Cambridge University Press.

Craig, Edward: (General editor) (1998). Routledge Encyclopedia of Philosophy, London: Routledge.

Derrida, Jacques (1978). Spurs: Nietzsche’s Styles, Translated by Barbara Harlow, Chicago: Chicago University Press.

Heidegger, Martin (1987). Nietzsche III: The Will to Power as Knowledge and Metaphysics, Edited by David F. Krell, Translated by Joan Stambaugh, New York: Harper & Row.

Lipman, Matthew (1985). Ethical Inquiry: Manual to Accompany Lisa, Institute for the Advancement of Philosophy For Children, NewYork.

Lipman, Matthew, Sharp; Ann Margaret; Oscayan; Fredrick (1980). philosophy in the Classroom, Temple University Press (2nd ed.).

Jarvie, I. C. (1995). “Cultural Relativism”, http://www.yorku.ca/ jarvie/online _     publications/ CultRel.pdf.

New World Encyclopedia contributors (2008). “Historicism”, New World Encyclopedia,

Westacott, Emrys (2006). “Cognitive Relativism”, Internet Encyclopedia OF Philosophy,

http://www.iep.utm.edu/cog-rel/