تفکر وکودک

تفکر وکودک

اثربخشی برنامه‌ی فلسفه برای کودکان بر قضاوت اخلاقی، مهارت‌های‌ اجتماعی و مشکلات رفتاری دانش‌آموزان کلاس چندپایه

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
ابوالقاسم یعقوبی 1
افشین افضلی 2
حسین باجولوند 3
1 استاد گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
3 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی برنامه‌ی فلسفه برای کودکان بر قضاوت اخلاقی، مهارت‌های اجتماعی و مشکلات رفتاری دانش‌آموزان کلاس چندپایه انجام شد. این پژوهش از نوع مطالعات نیمه تجربی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان کلاس‌های چندپایه دوره دوم مقطع ابتدایی شهرستان دورود در سال تحصیلی 1403-1402 بود. نمونه آماری شامل 37 دانش‌آموز بود که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای دو مرحله‌ای در دو گروه آزمایش (18) و گواه (19) جایگزین شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات شامل آزمون قضاوت اخلاقی و مقیاس مهارت‌های اجتماعی و مشکلات رفتاری بود. گروه آزمایش به مدت 10 جلسه، آموزش فلسفه برای کودکان با استفاده از محتوای بومی را دریافت کرد. تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز با استفاده از تحلیل کوواریانس تک متغیره و چند متغیره و تحلیل ناپارامتریک کواد در نرم‌افزار spss نسخه 29 انجام شد. یافته‌های تحقیق نشان داد که آموزش فلسفه به کودکان به طور معناداری موجب افزایش قضاوت اخلاقی و مهارت‌های اجتماعی و مولفه‌های آن شده است. به علاوه، نتایج نشان داد که این مداخله آموزشی موجب کاهش معنی‌دار مشکلات رفتاری برونزا و بیش‌فعالی شده اما اثر معنی‌داری بر مؤلفة مشکلات رفتاری درونزا نداشته است.
کلیدواژه‌ها
برنامه فلسفه برای کودکان، کلاس چندپایه، قضاوت اخلاقی، مهارت‌های اجتماعی، مشکلات رفتاری

موضوعات

عنوان مقاله English

The Effectiveness of the Philosophy for Children program on Moral Judgment, Social Skills, and Behavioral Problems of Multi-Grade Students

نویسندگان English

Abolghasem Yaghoobi 1
Afshin Afzali 2
Hossein Bajolvand 3
1 Professor, Department of Psychology, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina, University, Hamadan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina, University, Hamadan, Iran..
3 Master of Educational Psychology, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran.
چکیده English

This study aimed to investigate the effectiveness of Philosophy for Children (P4C) program on the moral judgment, social skills, and behavioral problems of students in multi-grade classrooms. This quasi-experimental study employed a pre-test-post-test control group design. The population consisted of all elementary school students in multi-grade classrooms in Dorud County during the 1402 - 1403 academic year. A sample of  students was selected using a two-stage cluster sampling method and randomly assigned to experimental (n=18) and control (n=19) groups. Data were collected using a moral judgment test and a scale measuring social skills and behavioral problems. The experimental group received 10 sessions of P4C instruction using culturally relevant content. Data were analyzed using univariate and multivariate analysis of covariance and the non-parametric Quade test in SPSS version 29. Findings revealed that P4C significantly improved moral judgment, social skills, and its components. Additionally, the intervention significantly reduced Externalizing and Hyperactive Behavioral Problems but did not significantly affect Internalizing problems.
Keywords: Philosophy for Children, Multi-Grade classroom, Moral Judgment, Social skills, Behavioral problems.
Introduction
To enable individuals to adapt more effectively to the societies in which they live, it is necessary for them to acquire a range of skills (Jelen, 2008). This, in turn, requires educational processes that cultivate children’s capacities for thinking, reasoning, judgment, and communication. In this regard, one of the fundamental concerns of contemporary education systems is the moral education of children (Khademi & Mehrevali, 2015). One of the key outcomes of moral education is the development of moral judgment (Erfani, 2018). Moral judgment refers to the extent to which an individual considers a specific behavior to be morally acceptable (Yaghoobi & Bayat, 2016) and denotes the ability to make morally justifiable decisions based on ethical values and norms, reflecting a process-oriented approach (Kim & Park, 2019). Piaget conceptualized moral judgment as a process dependent on cognitive development, emerging through children’s active interaction with their environment and becoming more sophisticated with increasing age (Piaget, 1932, cited in Khakpour & Mehrafarid, 2012). In contrast, Vygotsky emphasized the role of social interaction, arguing that what a child can accomplish today through cooperation with others, they will be able to perform independently tomorrow (Vygotsky, cited in Karimi, 2015a). Bandura further challenged Piaget’s stage-based perspective by demonstrating that exposure to behavioral models can accelerate moral development and moral judgment, thereby diminishing rigid boundaries between developmental stages (Bandura & McDonald, 1963). Taken together, these perspectives highlight the central role of peer interaction, observational learning, and the intentional design of educational environments in fostering children’s moral judgment. Within this context, the Philosophy for Children (P4C) program, grounded in the Socratic tradition and structured around the formation of a community of inquiry, provides a learning environment in which students develop higher-order thinking, reflective moral judgment, and social skills through interaction, collective reasoning, and engagement with diverse perspectives (Lipman, 1991; Kennedy, 2010). Research has shown that this program can positively influence moral judgment, social skills, and the reduction of behavioral problems; however, most existing studies have been conducted in single-grade classrooms, and its effectiveness in multigrade classrooms—characterized by age and gender diversity—has received limited attention. This is despite theoretical and empirical evidence suggesting that interaction within heterogeneous groups can offer richer opportunities for social, moral, and behavioral learning (Haynes, 2002; Cen et al., 2014).
Materials & Methods
The present study was applied in terms of purpose and employed a quasi-experimental design with a pretest–posttest control group. The statistical population consisted of all students enrolled in multigrade classrooms at the second cycle of primary education (Grades 4, 5, and 6) in schools of Dorud County during the 1402–1403 academic year. Multigrade schools with fewer than 15 students in the target grades were excluded from the study. From the remaining eligible multigrade schools, two multigrade classes comprising 18 and 19 students (experimental and control groups, respectively), including Grades 4, 5, and 6 within a single classroom, were selected using a two-stage cluster sampling method. In the first stage, one rural district of Dorud County was randomly selected, and in the second stage, two eligible multigrade classes were randomly chosen from the villages within that district. Data were analyzed using univariate and multivariate analysis of covariance and the non-parametric Quade test in SPSS version 29.
Data collection instruments included the Moral Judgment Test and the Social Skills Rating System. Following the administration of the pretest to both groups, participants in the experimental group received (P4C) instruction over ten 45-minute sessions (one session per week), while no instructional intervention was provided for the control group. At the conclusion of the intervention period, a posttest was administered to both groups. As previously noted, the content of the instructional sessions was developed based on prior qualitative research aimed at the cultural adaptation and localization of the P4C program stories.
Discussion & Result
Based on the results of the tests for normality, homogeneity of variances, and homogeneity of regression slopes, the assumptions of parametric analysis were met for the variables of moral judgment and social skills. However, the behavioral problem components namely Externalizing behaviors, Internalizing behaviors, and Hyperactivity did not meet the assumptions required for analysis of covariance and were therefore examined using nonparametric tests. The findings indicated that implementation of the Philosophy for Children program led to a statistically significant increase in moral judgment among students in multigrade classrooms compared with the control group (p < .01), with a large effect size accounting for 59% of the variance. In addition, P4C instruction had a significant positive effect on students social skills, with meaningful increases observed in Cooperation (33%), Assertion (43%), and Self-Control (54%) (p < .01). In the domain of behavioral problems, the program resulted in significant reductions in Externalizing behaviors and Hyperactivity (p < .01); however, no statistically significant effect was found for Internalizing behaviors (p > .05).
Conclusion
Overall, the results of this study indicate that the Philosophy for Children program, when implemented purposefully through philosophical inquiry communities in multigrade classrooms, can serve as an effective educational approach for promoting students’ moral, social, and behavioral development. The age- and gender-heterogeneous environment of multigrade classrooms does not function automatically; rather, in interaction with the dialogic and participatory pedagogy of P4C, it provides a context in which students are able to reconsider their moral reasoning, practice social skills, and replace impulsive and aggressive reactions with more adaptive behaviors.
The multigrade classroom represents a potential capacity whose realization depends on deliberate, structured, and philosophically grounded intervention. Within this framework, P4C bridges thinking and action by guiding students away from superficial, outcome-based judgments toward principled, reflective, and responsible moral reasoning.
At the same time, the lack of a significant effect on reducing internalizing problems indicates that short-term educational interventions, even when cognitively and socially enriched, are insufficient to modify internalized emotional difficulties such as anxiety and depression. This finding underscores the need for longer-term, more intensive, and multi-level interventions that incorporate family involvement and broader environmental support.
Overall, Philosophy for Children in multigrade classrooms can be regarded as an innovative and transformative approach in education, with the potential to foster students’ holistic development, provided that its implementation is grounded in meaningful interactions, critical dialogue, and the intentional design of the learning environment.
 

کلیدواژه‌ها English

Philosophy for Children, Multi-Grade classroom, Moral Judgment, Social skills, Behavioral problems
اسکندری شرفی، فرشاد، رحمتی فیروزآبادی، یونس و علی نصرت فلاح (1400)، خوانش فبکی داستان ماهی سیاه کوچولو، اثر صمد بهرنگی، تفکر وکودک، 12(1)، 33-1.
آموزگاری، زینب (1400)، خوانش و تطبیق فکری پنج کتاب برگزیده متون کلاسیک متناسب با برنامه فلسفه برای کودکان یا P4C، رسالة دکتری، دانشگاه ارومیه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
امینی، راضیه (1398)، بررسی تاثیر برنامه فلسفه برای کودکان بر مهارت استدلال و کنترل خشم، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
باقری، خسرو (1386)، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، تهران: مدرسه.
برک، لورا (1394)، روان شناسی رشد (از نوجوانی تا پایان زندگی)، ترجمه یحیی سید محمدی، ج 2، تهران: ارسباران.
بنیسی، پریناز، شمس اسفندآباد، حسن و سوزان امامی‌پور (1398)، تاثیر آموزش فلسفه به کودک بر تحمل ابهام و مهارت‌های اجتماعی، مجله روانشناسی اجتماعی، 6 (50)، 55-45.
جاویدمهر، مریم (1397)، اثربخشی آموزش فلسفه بر قضاوت اخلاقی و کاهش پرخاشگری در کودکان، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد واحد شاهرود، دانشکده علوم انسانی، گروه روانشناسی.
جلیلیان، سهیلا، عظیم‌پور، احسان و فریبا جلیلیان (136)، اثربخشی برنامۀ آموزش فلسفه به کودکان بر پرورش توانایی حل مسأله و قضاوت اخلاقی در دانش‌آموزان، پژوهش‌های تربیتی، 3(32)، 110-80.
چینی پرداز، فرخنده (1396)، مقایسه مهارت‌ اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان کلاس‌های چندپایه و عادی (تک‌پایه) در مدارس ابتدایی شهرستان اندیمشک، کنفرانس ملی پژوهش‌های نوین ایران و جهان در روانشناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی، شیراز.
حسنی، محمد (1395)، بررسی رویکرد تربیت اخلاقی در نظام تربیت رسمی و عمومی دوره ابتدایی، فصلنامه علمی تربیت اسلامی، 11 (22)، 51-25.
حمیدی تهرانی، اعظم (1392)، انتخاب داستان‌هایی از متون ادب فارسی برای آموزش فلسفه به کودکان و تنظیم آن بر اساس اصول داستان‌نویسی فلسفی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه شاهد، دانشکده علوم انسانی.
حیدری، امیر (1396)، تحلیل محتوای حکایات قابوس‌نامه به منظور بازنویسی و استفاده در برنامه فلسفه برای کودکان، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه خوارزمی، گروه آموزشی فلسفة تعلیم و تربیت.
خادمی، ملوک و فاطمه مهرولی (1394)، بررسی قصه گویی قرآن به عنوان روشی فعال در آموزش اخلاق، دوفصلنامه علمی- پژوهشی ترببیت اسلامی، 10(20) 71-51.
خاکپور، مسعود و معصومه مهرآفرید (1391). قضاوت اخلاقی کودکان پیش‌دبستانی پنج و شش‌‌ساله، تفکر و کودک، 3 (5)، 14-1.
خلیل ارجمندی، فائقه (1399)، تاثیر اجرای برنامه فلسفه برای کودکان با استفاده از داستان‌های برگرفته از ادبیات فارسی بر کنترل پرخاشگری دانش‌آموزان، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه الزهرا (س)، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
دارابی، مصطفی، معنوی‌پور، داود و اکبر محمدی (1401)، اثربخشی برنامه مبتنی بر ذهن‌سازی (مادر و کودک) در مشکلات رفتاری کودکان، دوفصلنامه مطالعات روان‌شناختی نوجوان و جوان، 3 (1)، 314-303.
رفاهی کمساری، زینب (1397)،  بررسی توانمندی متون کهن فارسی در پرورش تفکر فلسفی کودکان (مطالعه موردی داستان‌های مرزبان‌نامه)، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشکده فردوسی مشهد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
ستارپناهی، زهرا و زینب برخورداری (1398)،  بررسی اثربخشی و کارایی داستان‌های مثنوی (دفتر ششم) در «فلسفه و کودک»، دو فصلنامة فلسفه و کودک، 4(4)، 26-11.
ستاری، ﻋﻠﯽ (۱۳۹۵)، روﯾﮑﺮدﻫﺎی ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﮥ درﺳﯽ ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺑﺮای ﮐﻮدﮐﺎن و معرفی راﻫﮑﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای کارﺑﺴﺖ آن در اﯾﺮان، ﻧﻮآوری‌ﻫﺎی آﻣﻮزﺷﯽ، ۱۵ (۵۸)، 70-50.
سلیمان پورعمران، محبوبه و ناهید یساول (1400)، تأثیر برنامه درسی P4C (فلسفه برای کودکان) بر عشق به یادگیری و قضاوت اخلاقی کودکان، دوفصلنامه تفکر و کودک، 12(1)، 73-57.
سلیمانی، نادر، حدادیان، احمد و کاظم شهرابی (1389)، بررسی و مقایسه پیشرفت تحصیلی و مهارت های اجتماعی دانش‌آموزان کلاسهای چندپایه و عادی در مدارس ابتدایی، فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، 4(4)، 144-129.
سلیمی، مستانه، شاویسی‌زاد، سعید و لیلا سلیمی (1398)، تاثیر اجرای برنامه فلسفی برای کودکان بر درک اجتماعی و ارتباطات اجتماعی در دانش‌آموزان، مجله پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش‌وپروش، 2(13)، 132-146.
سیف، علی اکبر 1401، روانشناسی پرورشی نوین، تهران: دوران.
سینها، دورگاندا و میرا وارما (1379)، آزمون قضاوت اخلاقی، ترجمة ابوالفضل کرمی، تهران : مرکز نشر روان سنجی.
شریف‌نیا، سیدحمید و آمنه یعقوب‌زاده (1397)، تجزیه و تحلیل مطالعات پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل: مقایسه دو اندازه اثر، مجله حیات، 24(3)، 268-261.
شهبازی، ژیلا، حسین‌پور، ژیلا، کریمی باغملک، آیت‌الله و ابوطالب سعادتی شامیر (1402)، بررسی عوامل علمی اثرگذار بر تربیت اخلاقی دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم و ارائه الگو، جامعه شناسی آموزش‌و‌پرورش، 9 (2)، 399-389.
شهیم، سیما (1381)، بررسی مهارت‌ اجتماعی در گروهی از دانش‌آموزان نابینا از نظر معلمان، روانشناسی و علوم تربیتی، 32 (1)، 121-139.
طبری، مهدیه (1395)، تاثیر آموزش فلسفه به کودکان بر روحیه‌ی پرسشگری و کنترل و مهار خشم در دانش‌آموزان مقطع چهارم ابتدایی شهر بابل، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
طورانی، زهرا (1396)، بررسی تاثیر برنامة فلسفه برای کودکان بر خشم و قلدری دانش‌آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا (س)، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
عرفانی آداب، الهام و طیبه عرفانی آداب (1400)، تأثیر داستا‌ن‌های فلسفی به روش بحث گروهی بر رشد قضاوت اخلاقی دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی شهرستان کامیاران، فصلنامه توسعه حرفه ای معلم، 6(4)، 1-15.
عرفانی، نصراله (1397)، تاثیر آموزه‌های قصه‌های قرآنی به روش حلقه کندوکاو بر قضاوت اخلاقی دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی شهر همدان، فصلنامه علمی پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 6(3)، 20-9.
عزتی آراسته‌پور، زهرا (1396)، مطالعه شیوه تولید برنامه‌های دینی در رادیو برای کودکان براساس الگوی قصه‌گویی تحلیلی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
فرجی، ماهرخ، مکوندی، بهنام، بختیارپور، سعید، افتخارصعادی، زهرا و پروین احتشام زاده (1398)، اثربخشی آموزش فلسفه بر رشد قضاوت اخلاقی، رفتار جامعه یار و مهار خشم در دانش آموزان شهر اهواز، مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 16(36)، 122-97.
فرقانی، مریم، کریمی، روح الله و صادق رضایی (1401)، ارائه الگوی کاربردی برای دانش آموزان متوسطه اول در زمینه تربیت اخلاقی با تاکید بر واکاوی انتقادی به رویکردهای سنتی و مدرن، مجله سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 6(4)، 724-714.
قبادیان، مسلم (1394)، تاثیر برنامه آموزش فلسفه به کودکان بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی، پژوهش‌های تربیتی، 2(30)، 149-138.
قدرت‌زاده، شهلا (1397)، تأثیر فلسفه برای کودکان بر پذیرش اجتماعی و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان ابتدایی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه یاسوج.
قدم‌پور، عزت‌اله، حیدربانی، لیلا، کلانتر، جهانگیر و غفار نصیری هانیس (1397)، تاثیر آموزش هوش اخلاقی به شیوه‌ی قصه‌گویی بر سازگاری تحصیلی، اجتماعی و هیجانی دانش‌آموزان، تدریس پژوهی، 8(2)، 54-37.
کدیور، پروین (1393)، روانشناسی تربیتی، تهران: نشر سمت.
کریمی، روح اله (1394 الف)، بررسی مبانی نظری تربیت اخلاقی در حلقه کندوکاو اخلاقی، فصلنامه مبانی تعلیم و تربیت، 5 (2)، 87-62.
کریمی، روح اله (1394 ب)، «حلقه کندوکاو اخلاقی»، رویکردی نوین در تربیت اخلاقی، تفکر و کودک، 6(12)، 63-98.
کرین، ویلیام (1401)، نظریه‌های رشد؛ مفاهیم و کاربردها، ترجمه غلامرضا خوی نژاد و علیرضا رجایی، (1396)، تهران: نشر رشد.
گرمارودی، غلامرضا و مریم سادات وحدانی نیا (1385)، سلامت اجتماعی: بررسی میزان مهارت های اجتماعی دانش آموزان، پایش، 5 (2)، 153-147.
لطفی، نسرین (1392)، گزینش و بازنویسی داستان‌های دفتر سوم مثنوی مولوی برای برنامه درسی فلسفه برای کودکان و تهیه راهنمای آموزشی آن، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده روانشناسی.و علوم تربیتی.
محمدی زاده قمی، نفیسه (1397)، اثربخشی آموزش فلسفه به کودکان در رشد مهارت‌های اجتماعی و قضاوت‌های اخلاقی دانش‌آموزان ششم ابتدایی شهر تبریز، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی. پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه یاسوج، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
مرعشی، سید منصور، صفایی مقدم، مسعود و پروین خزامی (1389)، بررسی تاثیر اجرای برنامه آموزش فلسفه برای کودکان به روش اجتماع پژوهشی بر رشد قضاوت اخلاقی دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی شهر اهواز. تفکر و کودک، 1(1)، 102-83.
نویدیان، انور، واحدی، شهرام، فتحی آذر، اسکندر و رحیم بدری گرگری (1398)، تأثیر آموزش فلسفه برای کودکان با استفاده از داستان‌های بومی در رشد اخلاقی دانش آموزان ابتدایی، تدریس پژوهی، 7 (3)، 69-53.
یعقوبی، ابوالقاسم و طیبه بیات (1395)، تأثیر آموزش حالات ذهنی بر قضاوت اخلاقی دانش‌آموزان دختر پایة پنجم ابتدایی، فصلنامه روانشناسی تربیتی، 12(42)، 187-173.
یوسفی، عاطفه (1392)، بررسی میزان قابلیت داستان‌هایی از کلیله و دمنه به منظور آموزش فلسفه به کودکان، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی؛ پژوهشکده زبان و ادبیات.
 
Achenbach, T. M. (1983). Manual for the child behavior checklist and revised child behavior profile. Burlington, VT: University of Vermont Department of Psychiatry.
Achenbach, T. M. (2005). Advancing assessment of children and adolescents: Commentary on evidence-based assessment of child and adolescent disorders. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 34(3), 541-547.‏
Aksoy, P., & Baran, G. (2025). Developing the “Social Skills Assessment Scale-Teacher Form” for Preschool Children: A Study of Validity and Reliability. International Journal of Contemporary Educational Research, 12(1), 39-55.
Ansari, A. (2017). Multigrade kindergarten classrooms and children's academic achievement, executive function, and socioemotional development. Infant and Child Development, 26(6).
Barrow, W. (2010). Dialogic, participation and the potential for Philosophy for Children. Thinking Skills and Creativity, 5(2), 61-69.
Baydık, B., & Bakkaloğlu, H. (2009). Predictors of Sociometric Status for Low Socioeconomic Status Elementary Mainstreamed Students with and without Special Needs. Kuram Ve Uygulamada Egitim Bilimleri, 9, 435-447.
Besi, M., & Sakellariou, M. (2019). Transition to primary school the importance of social skills. International Journal of Humanities and Social Science, 6(1), 33-36.
Bonate, P. L. (2000). Analysis of pretest-posttest designs. 1st ed. Boca Raton: Chapman & Hall/CRC.
Bronfenbrenner, U., & Morris, P. A. (2007). The bioecological model of human development. Handbook of child psychology, 1, 793–828.
Cam, F. (2013). Philosophy for Children, Values Education and the Inquiring Society. Journal Educational Philosophy and Theory Incorporating ACCESS, 46 (11), Special Issue: Philosophy in Schools.
Carrion, R. G., & Gallego, L. V. (2016). Dialogue and interaction in early childhood education: A systematic review. REMIE: Multidisciplinary Journal of Educational Research, 6(1), 51-76.
Cen, L., Ruta, D., Powell, L., & Ng, J. (2014). Does gender matter for collaborative learning?. In 2014 IEEE International Conference on Teaching, Assessment and Learning for Engineering (TALE),  433-440.
Elliott, S. N., & Gresham, F. M. (1993). Social skills interventions for children. Behavior modification, 17(3), 287-313.
Ezmeci, F., & Akman, B. (2023). The impact of the pre-school self-regulation program on the self-regulation, problem behavior and social skills of children. International Journal of Educational Research, 118, 102156.
Fung, W. K., Chung, K. K. H., & Cheng, R. W. Y. (2019). Gender differences in social mastery motivation and its relationships to vocabulary knowledge, behavioral self-regulation, and socioemotional skills. Early Education and Development, 30 (2), 280 - 293.
Gobel, ¨ A., Henning, A., Moller, ¨ C., & Aschersleben, G. (2016). The relationship between emotion comprehension and internalizing and externalizing behavior in 7- to 10- year-old children. Frontiers in Psychology, 7(Dec.), 1–11.
Gomes, R. M. S. (2014). Influence of age and gender in acquiring social skills in Portuguese preschool education. Psychology, 5(02), 99.
Gresham, F. & Elliott, S.N. (1990). Social Skills Rating System. Circle Pines, MN: American Guidance Services.
Gresham, F. M., Van, M. B., & Cook, C. R. (2006). Social skills training for teaching replacement behaviors: Remediating acquisition deficits in at-risk students. Behavioral Disorders, 31(4), 363-377.
Gumitri, A., & Suryana, D. (2022, June). The Role of Peer Relationship during COVID-19 Pandemic toward Social Development in The Early Age. In 6th International Conference of Early Childhood Education (ICECE-6 2021) (13 –16).
Hallahan, D. P., & Kauffman, J. M. (2011). Exeptional Learners: An Introduction Exceptional Children.‏ New York: Prentice Hall.
Haynes, J. (2002). Children as philosophers: learning through enquiry and dialogue in the primary classroom. London & New York: Routledge Falmer.
Hinchey, PH. (2018). Democracy and education by John Dewey With a critical introduction by Patricia H. Hinchey.
Hsu, K., Lee, M., Eads, R., & Wen, Z. (2020). Solution-focused brief therapy for behavior problems in children and adolescents: A meta-analysis of treatment effectiveness and family involvement. Children and Youth Services Review, 105620. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105620.
Hoekema, D. (2010). Is there an ethicist in the house? How can we tell. E. Kiss & JP Euben (Eds.).
Hosokawa, R., Matsumoto, Y., Nishida, C., Funato, K., & Mitani, A. (2024). Enhancing social-emotional skills in early childhood: intervention study on the effectiveness of social and emotional learning. BMC Psychology, 12 (1) 761. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02280-w.
Hukkelberg, S., Keles, S., Ogden, T., & Hammerstrøm, K. (2019). The relation between behavioral problems and social competence: A correlational Meta-analysis. BMC Psychiatry, 19(1), 1–14.
Jelen, M. (2008). Examining the effect of a social and emotional learning program on proactive and reactive aggression in children. Published master’s thesis.
Ken, C. S., & Guan, N. C. (2023). Commentary: Internalizing Problems in Childhood and Adolescence: The Role of the Family. Alpha Psychiatry, 24(3), 93.
Kennedy, D. (2010). Philosophical dialogue with children: Essays on theory and practice. Lewinston: Edwin Mellen Press.
Kidd, K. B. (2022). Philosophy for Children and the Wonder Kids. In The Queerness of Childhood: Essays from the Other Side of the Looking Glass (199-218). New York: Palgrave Macmillan US.‏
Kim, W. J., & Park, J. H. (2019). The effects of debate-based ethics education on the moral sensitivity and judgment of nursing students: A quasi-experimental study. Nurse Education Today, 83.
Lipman, M. (1991) Thinking in Education. New York: Cambridge University Press.
Lipman, M. (1993). Promoting better classroom thinking. Educational Psychology, 13(3–4), 291–304. https://doi.org/10.1080/0144341930130307
Lipman,M. (2003) Thinking in education ( 2nd edn) Cambridge Cambridge University Press.
Liu, J. (2004). Childhood externalizing behavior: Theory and implications. Journal of Child and Adolescent Psychiatric Nursing, 17(3), 93–103.
Luciano, G., Yvonne, D., & Karen, M. (2022). How Do Children Socially Learn from Narrative Fiction: Getting the Lesson, Simulating Social Worlds, or Dialogic Inquiry?. Educational Psychology Review. https://doi.org/10.1007/s10648-022-09667-4.
Mammen, M., Köymen, B., & Tomasello, M. (2019). Children’s reasoning with peers and parents about moral dilemmas. Developmental psychology, 55(11).
Mares, L., Peltan, V., & Havlová, E. (2020). Filosofická praxe v České republice. Filosofie dnes, 12(2), 41–61. https://doi.org/10.26806/fd.v12i2.306
Martinsone, B., Stokenberga, I., Damberga, I., Supe, I., Simões, C., Lebre, P., ... & Camilleri, L. (2022). Adolescent social emotional skills, resilience and behavioral problems during the COVID-19 pandemic: A longitudinal study in three European countries. Frontiers in Psychiatry, 13.
Matson, J. L., Fee, V. E., Coe, D. A., & Smith, D. (1991). A social skills program for developmentally delayed preschoolers. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 20(4), 428-433.
Matthews, B. (2004). Promoting emotional literacy, equity and interest in science lessons for11–14 year olds; the ‘Improving Science and Emotional Development’project. International Journal of Science Education, 26(3), 281-308.
McGuinness, C. (2005). Teaching thinking: theory and practice. British Journal of Educational Psychology Monograph Series II: Pedagogy-Teaching for Learning, 3,107 - 126.
Mehta, S., & Whitebread, D. (2006). Philosophy for Children and moral development in the Indian context. University of Cambridge.‏
Menting, B., Van Lier, P. A., & Koot, H. M. (2011). Language skills, peer rejection, and the development of externalizing behavior from kindergarten to fourth grade. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 52(1), 72-79.
Oland, A. A., & Shaw, D. S. (2005). Pure versus co-occurring externalizing and internalizing symptoms in children: The potential role of socio-developmental milestones. Clinical Child and Family Psychology Review, 8, 247-270.
Petersen, I. T. (2024). Assessing Externalizing Behaviors in School-Aged Children: Implications for School and Community Providers. Scanlan Center for School Mental Health practice briefs, 2024.
Proehl, R. A., Douglas, S., Elias, D., Johnson, A. H., & Westsmith, W. (2013). A collaborative approach: Assessing the impact of multi-grade classrooms. Catholic Education: A Journal of Inquiry and Practice, 16(2), 417-440.
Rajendran, K., Karuppannan, G., Juhari, R. B., Kadir, A., & Jamba, R. (2023). Relationship Between Peer Attachment and Adolescent Positive Well-Being with Gender as the Moderating Factor in Malaysia. European Journal of Social Science Education and Research, 10(3), 104-120.
Roberts, T., Jackson, C., Mohr-Schroeder, M. J., Bush, S. B., Maiorca, C., Cavalcanti, M. & Cremeans, C. (2018). Students’ perceptions of STEM learning after participating in a summer informal learning experience. International journal of STEM education, 5, 1-14.‏
Runjić, T., Prcić, A. B., & Alimović, S. (2015). The Relationship Between Social Skills and Behavioral Problems in Children With Visual Impairment. Croatian Review of Rehabilitation Research/Hrvatska Revija za Rehabilitacijska Istrazivanja,51(2).
Shahim, S. (1999). Correlations between parents' and teachers' ratings of social skills for a group of developmentally disabled children in Iran. Psychological Reports, 85(3), 863-866.
Siddiqui, N., Gorard, S., & See, B. H. (2017). Can programmes like Philosophy for Children help schools to look beyond academic attainment?. Educational review, 71(2), 146-165.
Sison, A. J. G., & Redin, D. M. (2023). If MacIntyre ran a business school… how practical wisdom can be developed in management education. Business Ethics, the Environment & Responsibility, 32(1), 274 – 291.
Stephan, M. and T. Alan (2011). Benefits of Collaborative Philosophical Inquiry in Schools. Centre for Applied Ethics and Philosophy, Curtin University.
Stone, L. L., Mares, S. H., Otten, R., Engels, R. C., & Janssens, J. M. (2016). The co-development of parenting stress and childhood internalizing and externalizing problems. Journal of psychopathology and behavioral assessment, 38, 76-86.‏
Sun, J., Singletary, B., Jiang, H., Justice, L. M., Lin, T. J., & Purtell, K. M. (2022). Child behavior problems during COVID-19: Associations with parent distress and child social-emotional skills. Journal of Applied Developmental Psychology, 78, 101375.
Supriyanta, E. Y., Mustadi, A., & Wangid, M. N. (2019, June). Sociocultural-Based Reflective Picture Storybook: Urgency in Social Skill Development. In 3rd International Conference on Current Issues in Education (ICCIE 2018) (162-166). Atlantis Press.
Suswandari, M., Siswandari, S., Sunardi, S., & Gunarhadi, G. (2020). Social Skills for Primary School Students: Needs Analysis to Implement the Scientific Approach Based Curriculum. Journal of Social Studies Education Research, 11, 153-162.
Tahan, M., & Kalantari, M. (2018). The Effectiveness of Social Skills Training on Reducing Autistic Children's Behavioral Problems. Mediterranean Journal of Clinical Psychology, 6(1).‏
Unal, U., & Gunes, G. (2024). The effect of Philosophy for Children (P4C) activities on the development of moral perception and social rules of preschool children. Journal of Childhood, Education & Society. https://doi.org/10.37291/2717638x.202452392.
Van Dijk, A., Eysink, T., & De Jong, T. (2020). Supporting Cooperative Dialogue in Heterogeneous Groups in Elementary Education. Small Group Research, 51, 464 - 491. https://doi.org/10.1177/1046496419879978.
Wong, M. Y. (2023). University students’ perceptions of learning of moral education: a response to lifelong moral education in higher education. Teaching in Higher Education, 28(3), 654-671.
Yos, T. B. (2004). Philosophy for children and the cultivation of good judgment. Thinking, 17, 9-16.
Zhao, Y. (2021, December). Analysis on the Moral Education Value of Picture Books. In 2021 4th International Conference on Humanities Education and Social Sciences (ICHESS 2021), 707-710.
تفکر وکودک

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 بهمن 1404

  • تاریخ دریافت 30 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 04 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 05 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار 20 بهمن 1404